Hond bang voor vuurwerk? Rustig door oud en nieuw met hond en kat

Honden en katten die met oud en nieuw verdwijnen, zijn zelden slecht opgevoed. Ze vluchten omdat een knal die ze niet kunnen plaatsen hun vluchtinstinct aanzet, en dan is een open deur, een los tuigje of een open kattenluik genoeg. Het goede nieuws: bijna alles kun je van tevoren regelen. Dit plan loopt door de weken ervoor, oudejaarsavond zelf en de dagen erna, laat zien welke vuurwerkregels er gelden, en wat je nu al klaarlegt voor het geval je dier er toch vandoor gaat.

In de weken en dagen ervoor

1. 01

   Ga op tijd naar de dierenarts

   Trilt je hond of kat bij knallen, verstopt hij zich of raakt hij in paniek? Maak nu een afspraak, niet pas in de laatste week van december. De dierenarts kan je dier onderzoeken en de mogelijkheden met je doornemen, ook of een kalmeringsmiddel zinvol is en of je het vooraf uitprobeert. Geef geen medicijnen voor mensen of iets dat voor een ander dier is voorgeschreven, en koop niet op de avond zelf op goed geluk een middeltje.

2. 02

   Begin weken vooraf met geluidstraining

   Sommige honden worden rustiger van stap voor stap wennen: vuurwerkgeluiden zo zacht afspelen dat je hond ze nauwelijks opmerkt terwijl hij eet of speelt, en het volume over een aantal weken heel geleidelijk opvoeren. Stopt hij met eten of wordt hij gespannen, ga dan een stap terug. Een gedragstherapeut kan je helpen het op te bouwen; te snel opgebouwd kan zo'n training de angst juist erger maken.

3. 03

   Check de penning en de chipregistratie

   Hang een penning met je mobiele nummer aan de halsband. Controleer daarna de registratie van het chipnummer van je dier: staan je huidige telefoonnummer en adres erin? Een chip helpt alleen als de vinder jou kan bereiken. Is je dier nog niet geregistreerd, doe dat dan nu.

4. 04

   Pas het tuig aan en zeker dubbel

   Een hond in paniek trekt zich in een paar seconden uit zijn halsband. Gebruik een goed passend tuig (voor slanke of angstige honden een uitbraakbestendig veiligheidstuig met een tweede buikband) en maak de lijn vast aan tuig én halsband, met een dubbele lijn of een tweede lijn. Controleer gespen en karabijnhaken deze week, niet pas op de avond zelf.

5. 05

   Richt een veilige kamer in

   Kies de rustigste kamer midden in huis, met zo min mogelijk ramen. Leg er een mand, water en iets om op te kauwen neer; voor honden die hun bench fijn vinden, werkt een bench met een deken erover. Katten willen schuilplekken hoog en laag, plus een kattenbak en water in dezelfde kamer. Laat je dier nu al aan de kamer wennen, zodat die op oudejaarsavond vertrouwd voelt.

6. 06

   Oorbescherming: eerst oefenen

   Oorkappen en nauwsluitende stoffen kapjes voor honden kunnen geluid dempen. Ze helpen alleen een hond die ze al accepteert: laat hem er dagen tot weken vooraf aan wennen, eerst een paar seconden, met iets lekkers, en zet ze nooit voor het eerst op tijdens oud en nieuw. Hoe goed ze werken is nauwelijks onderzocht, en sommige honden verdragen ze gewoon niet. Zie ze als één hulpmiddel naast andere, niet als bescherming waar je op kunt rekenen.

7. 07

   Leg alles klaar voor de vermissingsposter

   Gaat je dier er toch vandoor, dan tellen de eerste minuten, en die wil je niet kwijt zijn aan zoeken naar een goede foto. Wat je klaarlegt, staat in het kader hieronder.

Op oudejaarsavond: vroeg uitlaten, alles dicht, thuisblijven

1. 01

   Uitlaten bij daglicht en aan de lijn

   Maak de lange wandeling 's middags en de laatste korte ronde voordat het donker wordt. Houd je hond aan de lijn, ook als hij normaal goed los loopt, en ook in je eigen tuin. Vuurwerk begint vaak al lang voor middernacht, en op veel plekken ook in de dagen ervoor en erna.

2. 02

   Haal de katten binnen voor het donker

   Roep je katten binnen, geef ze binnen te eten en sluit het kattenluik. Buitenkatten vinden dat lastig; begin zo mogelijk een dag eerder, met een kattenbak die ze kennen. Een bange kat buiten verstopt zich meestal in de buurt, maar komt soms dagenlang niet tevoorschijn.

3. 03

   Ramen dicht, gordijnen dicht, geluid aan

   Sluit ramen en gordijnen of rolluiken voor het eerste vuurwerk, zodat de flitsen buiten blijven. Laat het licht aan en zet de tv, de radio of rustige muziek op normaal volume om de knallen te dempen.

4. 04

   Let op de voordeur

   De meeste ontsnappingen gebeuren bij een deur: er komt bezoek, iemand stapt even naar buiten om te kijken. Houd je dier in de veilige kamer met de deur dicht zolang er mensen in- en uitlopen, zet een hekje in de gang als je dat hebt, en vertel het iedereen in huis.

5. 05

   Blijf erbij en laat je dier kiezen

   Laat een bang dier deze avond niet alleen. Het mag zich verstoppen waar het wil; zoekt het jouw nabijheid, dan mag je het rustig aaien. Mopper niet, trek het niet uit zijn schuilplek en neem je hond nooit mee om naar het vuurwerk te kijken.

Na middernacht en de dagen erna

1. 01

   Check de tuin voordat je dieren naar buiten gaan

   Zoek hek en poort af naar gaten en ruim vuurwerkresten op: afgeschoten pijlen en cakes zijn geen speelgoed, en blindgangers kunnen nog afgaan. Ruim alles op voordat je hond gaat snuffelen.

2. 02

   Nog een paar dagen aan de lijn

   Op veel plekken knalt het nog dagen na. Houd wandelingen kort, aan de lijn en met het dubbel gezekerde tuig tot het weer rustig is.

3. 03

   Let op naweeën

   Sommige dieren zijn nog dagen schrikachtig, willen niet naar buiten of eten slecht. Houdt dat aan, of was deze jaarwisseling zwaar, praat dan begin januari met je dierenarts of een gedragstherapeut, zodat er tijd is voor geluidstraining voor de volgende keer.

Als je dier er toch vandoor gaat

Schiet je hond los of rent je kat tijdens het vuurwerk naar buiten: niet achternarennen en niet hard roepen. Blijf rustig, leg iets dat naar thuis ruikt op de plek waar je dier verdween, en sla meteen alarm: buren, dierenasiel, dierenartsen en dierenambulance in de buurt, en de chipregistratie. Het stappenplan voor de eerste nacht staat in deze gidsen:

Vuurwerkregels: wat geldt deze jaarwisseling

Deze jaarwisseling is de eerste met een landelijk vuurwerkverbod voor consumenten in Nederland; in België beslist elke gemeente zelf. Hier staat wat we in officiële bronnen konden bevestigen. Een verbod betekent niet dat het stil blijft, want professionele shows gaan door. Bereid je dier dus net zo goed voor.

Oud en nieuw zonder vuurwerk

In Nederland mag je deze jaarwisseling als particulier nergens meer vuurwerk afsteken. In deze gemeenten komen er ook geen kleine shows van verenigingen, omdat de burgemeester geen ontheffingen geeft. Professionele shows blijven wel mogelijk.